Kinh Thánh Vulgata (tiếng Latinh: Versio Vulgata)
Kinh Thánh Vulgata (tiếng Latinh: Versio Vulgata) là bản dịch Kinh Thánh tiếng Latinh được thực hiện chủ yếu bởi Thánh Giêrônimô (Saint Jerome) vào cuối thế kỷ thứ IV (khoảng năm 382–405 sau Công nguyên).
Tên gọi: Tên Vulgata có nghĩa là "Bản Phổ Thông" hoặc "Bản Dành Cho Dân Thường," vì nó được dịch bằng tiếng Latinh thông dụng (thay vì tiếng Latinh cổ điển và hàn lâm hơn) để đại đa số người dân nói tiếng Latinh có thể hiểu được.
Ngôn ngữ gốc: Thánh Giêrônimô đã dịch Cựu Ước chủ yếu từ tiếng Hebrew (Do Thái) và Tân Ước từ tiếng Hy Lạp (Greek).
Tầm quan trọng:
Nó trở thành bản Kinh Thánh chính thức, được sử dụng rộng rãi và phổ biến nhất trong Giáo hội Công giáo Rôma suốt hơn một ngàn năm, cho đến tận thế kỷ XX.
Nó là nền tảng cho nhiều bản dịch Kinh Thánh sang các ngôn ngữ châu Âu khác.
Năm 1546, Công đồng Tridentine (Trent) tuyên bố Vulgata là bản Kinh Thánh Latinh chính thức và độc quyền (authentica) của Giáo hội.
🇻🇳 Vulgata và Bối Cảnh Việt Nam (Địa Phận Tây Đàng Ngoài)
Để hiểu rõ hơn về mối liên hệ với Việt Nam, cần phải nói đến việc bản dịch Kinh Thánh tiếng Latinh Vulgata là cơ sở cho các giáo sĩ (chủ yếu là người Châu Âu) thực hiện việc giảng dạy và, quan trọng hơn, biên soạn các bản dịch Kinh Thánh tiếng Việt đầu tiên.
1. 🌟 Cố Chính Linh (Fr. Jean-Baptiste Pigneaux de Béhaine - Giám mục Bá Đa Lộc)
Nhân vật lịch sử quan trọng nhất gắn liền với Địa Phận Tây Đàng Ngoài (sau này là Địa Phận Hà Nội) mà bạn nhắc đến là Giám mục Bá Đa Lộc (Pierre Pigneau de Béhaine), một nhân vật có tầm ảnh hưởng lớn:
Tên tiếng Việt: Trong các tài liệu cổ, ông được gọi là Cố Bồ hoặc Cố Bền. Tôi chưa tìm thấy tài liệu nào xác nhận tên "Cố Chính Linh" là tên gọi khác của Giám mục Bá Đa Lộc hay bất kỳ nhân vật nổi tiếng nào khác cùng thời trong Địa Phận Tây Đàng Ngoài. Rất có thể "Cố Chính Linh" là tên một nhân vật khác hoặc một sự nhầm lẫn về tên gọi.
Vai trò: Giám mục Bá Đa Lộc là người quản lý Địa Phận Tây Đàng Ngoài trong một thời gian và nổi tiếng vì vai trò của mình trong lịch sử Việt Nam, đặc biệt là mối quan hệ với chúa Nguyễn Ánh (Vua Gia Long).
2. 📖 Các Bản Dịch Kinh Thánh Tiếng Việt Đầu Tiên
Các bản dịch Kinh Thánh tiếng Việt đầu tiên (dạng thủ bản) được thực hiện bởi các giáo sĩ thừa sai chắc chắn đã dựa vào Kinh Thánh Vulgata Latinh (và các bản dịch tiếng Bồ Đào Nha, Tây Ban Nha) vì đó là bản Kinh Thánh chính thức của họ.
Ví dụ:
- Bản dịch Tân Ước (Phúc Âm và Tông Đồ Công Vụ) được cho là của Giám mục Jean de la Passion (M. S. Jean) vào khoảng năm 1754, và các thủ bản sau đó, đều chịu ảnh hưởng trực tiếp từ Kinh Thánh Vulgata.
Cố Chính Linh một vị thừa sai thuộc Hội Thừa sai Paris (MEP), là người đầu tiên dịch toàn bộ Kinh Thánh ra tiếng Việt. Trang tên sách ghi: "Kinh Thánh cứ bản Vulgata. Cố Chính Linh (Albertus Schlicklin) địa phận Tây Đàng ngoài dịch ra tiếng Annam và thích nghĩa."
Bộ này gồm 4 cuốn, với 768, 736, 652 và 894 trang. Sách có chuẩn ấn của Đức Cha P.M. Gendreau (Đức Cha Đông) ký tại Hà Nội ngày 19/03/1913, và in năm 1913 - 1916 tại Hồng Kông ở nhà in Nazareth của Hội Thừa sai Paris.
Chính bản văn Kinh Thánh chia làm hai cột: bản Vulgata Latinh và bản dịch tiếng Việt. Bên dưới mỗi trang, thường có các chú thích, dài ngắn tuỳ chỗ; các chú thích về “Sấm truyền mới” (Tân Ước) khá dài. Ngoài ra còn có những “Lời mở đàng” chung cho mỗi loại sách và riêng cho từng cuốn sách.
0 Comments